Alkış üzerine...

Neden alkışlarız? Konserde, etkinlikte, maçta, tebrik ederken, protesto ederken, beğendiklerimize teşekkür, beğenmediklerimize tepki...

İki eli bir araya getirmenin getirdiği birlikteliği tüm insanlarla paylaştıkça alkışımız anlamlıdır. Tek başımıza kaldığımızda genelde vazgeçeriz alkışlamaktan, ellerimizin birlikteliği sırıtır kalabalık içinde..

Hepsi güzel... Birlikteliğin, minnet duygusunun veya bir tepkinin çoğul hali... Peki bu alkış neden konser ortasında patlayıverir? Tam sanatçının coşa geldiği anda, dinleyicinin ve sanatçının maksimum haza ulaştığı anda konsantreler bozuluverir. O çoşa geliş tınıları kaybolur alkışlar arasında. Şaka gibi geliyor bana, bu nasıl minnet göstergesi? O müziğin uç noktasını dinlemek varken, şovenlik vapmak...

Bir kez yaşamadım bunu..
Bugün Erkan Oğur'un bulunduğu Telvin konserinde bir kez daha yaşadım.
ODTÜ gibi bir yerde bile konser dinleme kültürünün oturamayışı üzücü bir durum. Sanatçı tam da coşku ile enstrümanı ile havalanmışken, onu indirmek niye? Peki denilecek ki, sanatçının da hoşuna gider alkışlanmak, takdir görmek... Ona itirazım yok ki benim... Müziğini bitirsin sanatçı ellerin patlayıncaya kadar alkışla, işte o andır sanatçının alkışı beklediği an... Durakladığı, seyircinin takdir etme veya tepki gösterme hislerini dindirmesine olanak tanıdığı. .

Bana alkışlama egosunu tatmin edememek gibi geliyor bu durum. Konsere yılda bir giden eller, tabiki her fırsatta kavuşmak isteyecek birbirine sertçe. Anlamayacak sanatçının halinden, yapılan müziği sabote ettiğinin bile farkına varmayacak, bir görmemişlik edasıyla fışkırtacak coşkuları üzerinden...

Konserler, tiyatrolar, kısacası sanat ürünleri... Toplumun kültür düzeyinden haber vermez mi? Konser dinleme adabını, sanatçıya saygının ne demek olduğunu bilmemek, bu yerlere nadir gitmekten, yahut hiç gitmemekten kaynaklanmaz mı? Tabi insanları da suçlamamak gerekir. Hadi üniversiteleri geçelim, ülkemizin her yerinde; insanlar ne kadar alışkın bu etkinliklere? Ne düzeyde gidebiliyor? Çok gitmemesini, parasız insanların gidememesini de bir kenara bıraktım, parası olanlara bile etkinlik yok, konser yok. Daha uygun fiyata, Türkiye'nin her yerine, büyükşehire, taşraya, köylere, kasabalara... Daha fazla sanatsal değeri yüksek konser, etkinlik, panel, tiyatro, sinema... Sırf insanlar alkışlamaya doysun diye....

Müziği hissetmek (Yapamadığım)

[Feeling the music(that I can't)]

Üstün bir müzisyeni sıradan bir müzisyenden ayırt eden ne olabilir? Müziği aktarma aracı olan sesleri kullanabilme yetisi, bir insanın kaliteli müzik yapabilmesi için gereken bir özelliktir şüphesiz. İnsan kendi sesi dahil tüm enstrümanları teknik olarak kullanabilme becerisine göre değerlendirilir bazen. 3 oktav ses aralığına sahip olağanüstü kişiler, saniyede 9 notayı tek tek ve temiz bir şekilde verebilen virtüözler, aynı anda 3 farklı enstrümandan mantıklı kompozisyonlar çıkarabilen üstün yetenekli insanlar, gerek orta yaşlılar, gerek 3-4 yaşındaki çocuk yetenekler....

Peki bu mudur ölçüt acaba? Sadece sanal ortamdan izlediklerimizi gözümüzün önüne getirip bir varsayım yaparak, yakın tarih boyunca yüzlerce Bach, Beethoven,Tanburi Cemil Bey, Aşık Veysel, Ahmet Kanneci, Erkan Oğur çıkması gerekirdi. Yüzlerce müzisyen arasından bu üstadları farklı kılan şüphesiz enstrümanlarını amuda kalkmış vaziyette çalabiliyor olmaları değildi veya benzer bir şekilde saniyede 10 nota basabilmeleri değildi.... Tüm gerçekleri kapsayan, yaşamın en ücra köşesini kucaklayan "İyi" yi bulmak ve bu iyiyi hissederek müzik yapmak sanırım üstadların ulaştıkları noktaydı. Ruhlarındaki olumsuzlukları sevgi ile arındırmak, ve arınmış bir ruh ile müzik yapmak, onu hissetmek. Nasıl hasta bir bedenle yapılan iş keyif vermez, verimli olmaz ise; hasta bir ruh, daha doğru bir ifadeyle arındırılmamış bir ruh ile müzik yapmak da onu hissedememeye neden olabilirdi.

Fazıl Say'ın kısa zaman önce yayımlanan "Yalnızlık Kederi" adlı kitabında kaleme aldığı, bir dostunun anısı oldukça etkileyici. Fazıl Say'ın orkestra şefi dostu, Dünyaca ünlü orkestra şeflerinden Carlos Kleiber ile bir hafta özel ders alma imkanı bulur. Kleiber her yıl, bir haftalığına yalnızca bir öğrenciyi kabul etmekte ve Viyana'daki evinde öğrenciye Master Class dersleri vermektedir. Bu şans Fazıl Say'ın dostuna gülmüştür. Çırak heyecanla ilk dersi bekler. Ustanın ilk işi çırağını evinin bahçesine çağırmak olur. İlk söylediği, "Şu tohumu buraya göm" demek olur Kleiber'in. Öğrencisi tohumu ustasının dediği yere gömer. "Şimdi üfle" der Kleiber. Öğrenci şaşırır önce: "Nasıl yani? Üfleyeyim mi?" der. Kleiber cevaplar:" Evet, evet; derin nefes alıp verişlerle üfle ve daha derinden üfle. Bütün vücudundan geçen oksijeni ver toprağa." Öğrenci 1 saat kadar üfler derin derin. Ardından Kleiber: "Şimdi sev onu" der. "Üstündeki toprağından sev". Öğrenci şaşırır, fakat 2 saat kadar üstündeki toprağından okşar tohumunu. İlk gün müzik adına tek kelime konuşulmadan geçer. Peki diğer günler? Hayat vs üzerine dertleşirler. Ve ilk günkü sevgi işlemi her sabah devam eder. Son güne gelinir... Bir filiz baş verir topraktan, incecik ve Kleiber'in gözleri parlar. "Aferin" der mutlulukla çırağına,"Çok iyi bir müzisyen olacaksın sen. Ders bitti, artık gidebilirsin." Unutulmaz 1 haftadan sonra öğrencinin yorumu ise şudur: "Hiç müzik çalışmamıştık birlikte. Ama o 1 haftanın sonunda çok iyi bir müzisyen olduğumu ve değiştiğimi fark ettim." Nefes almak... Sevmek..... Dokunmak.....

Yine Fazıl Say'ın konsere çıkınca dinleyenleri selamlarken fısıldadıkları kelimeler güzel bir örnek:
"Saygıyla eğil
Uzun uzun saygıyla
Sevgiyle
İçtenlikle
Bu güzel insanlara içsesini sunmaya geldin
Onlar da seni dinlemeye geldi
İçine çek onları
En derinden hissedecek kadar içine çek
İyi yi hisset..."

Üç notayı duygulu vurmak nasıl acaba? Nedir bunun farkı? İşte fark bu cümlede sanırım: "İyi'yi hisset!". Beden ile değil, ruh ile müzik yapmak; ama sevgi ile arındırılmış bir ruh ile... Belki para için değil de, doğa için sesleri organize etmek. Doğadan aldığın sesleri yine doğa için işlemek... Bir fidana içinden gelen en saf türküyü söyleyebilmek... Şu an ancak cızırtılı kayıtlardan dinleyebildiğimiz Aşık Veysel kayıtlarındaki o yalın içtenliği hissederek...

Kendi kayıtlarımı paylaşacağım sayfa açtım

[I have joint "myspace site" which i can share my recordings]

Bu yazı pek içerikli bir yazı olmayacak, sadece bilgi verme amaçlı olacak. Kendim evde yaptığım kayıtları paylaşacağım bir myspace sayfası açtım. Merak eden ilgilenenler varsa

http://www.myspace.com/sbilyaz

adresinden ulaşabilirler.

Müzik profilimdeki yazı:
"Müzik, hayatımda önemli bir yer tutan bir hissediş biçimi. Müzik icrası da bu hissedişlerin yansıması. Her ne kadar bireysel hissiyatlar doğalında otantik yöntemler ile kendini anlık olarak ifade etse de,düzenleme ve çokseslilik konularındaki ilgim beni kayıt yapmaya itti. Evde olan malzemeler(bazen kardeşimin elektro gitarı bazen msn mikrofonu bazen ekolayzır) ile yapmaya çalıştığım kayıtlar profesyonellikten uzak hatalar içerebildiği için kulağınızı kirlettiğim her tını için affınıza sığınıyorum. Müzik benim için ekstra bir ilgi, bir hobi olarak gelişti ve bendeki saflığını koruyabilmesi için aynı amatörlükte hobi olarak kalmasını istiyorum. Kısacası bu sayfa sadece kendimce keyif aldığım üretimlerimi müzikseverler ile paylaşma arzumun ürünü. Bundan sonra bu bloga ise eklediğim kayıtlar hakkında bilgi yazacağım. Amatörlüğüm ve hatalarım için af diliyor, tüm müzikseverleri saygı ile selamlıyorum... "

Ah İstanbul'da cazlamak vardı!

[It would be cool if I had been in İstanbul during Jazz festival]

İki yazıdır İstanbul İstanbul. Nedir bu İstanbul sevdası diyebilirsiniz. Güzel şehir aslında İstanbul. Kültürü, tarihi, boğazı ile dolu dolu capcanlı bir şehir. Ama ne İstanbul'da yaşıyorum ne de sık sık gidiyorum. Esasında çok da aramıyorum. Arada bir kaçamak yaparsak günübirlik veya 2-3 günlük tadına doyulmaz oluyor şehir. Ama dört mevsim o kalabalık içinde yaşamak, trafiğin bir parçası olmak nasıldır bilemiyorum.

Yine de büyük nimetleri var İstanbul'un, ah orada olacaktım ki kaçırmayacaktım caz festivalini. 16.Uluslararası İstanbul Caz Festivalinde kimler yok ki? Daha dün gece "Ustalarla Buluşma" konserinde Erkan Oğur vardı Alım Quasimov ve Derya Türkan ile. Kendisi zaten perdesiz gitarın mucidi olan Erkan Oğur'u; İlkin Deniz ve Turgut Alp Bekoğlu ile yaptıkları Telvin çalışmasından, caz ile ne kadar içli dışlı olduğunu biliyoruz. Gerçi Erkan Oğur deyince bazı insanların aklına türküleri yavaş yavaş söyleyen, kendi tarzında, biraz içine kapanık, elinde perdesiz gitarı ve üç telli bağlaması ile beyaz kıvırcık saçlı bir amca gelebiliyor. Hani şu dua okur gibi söyleyen, yanında bir de kalın sesli kocaman bir amca vardı o mu? Büyük üstat Erkan Oğur esasında perdesiz gitarı ile elde ettiği sonsuz ses aralığı ile cazın vermiş olduğu doğaçlama imkanını sonsuz hislerde bizlere sunuyor. 1994 te perdesiz gitarı ile yurtdışında çıkarmış olduğu "Fretless" adlı albümü ile Avrupa'ya farklı tınılar dinletmiş olan üstat, aynı albümün Türkiye versiyonu olan "Bir Ömürlük Misafir" albümü ile de birçok kişiye kılavuz olmuş, geleneksel tınılardan vazgeçemeyen gitar tutkunlarına müthiş bir vizyon kazandırmıştır. Tabi yaptığı albümler ile beraber bize türküleri ve kendi besteleri arasında yaptığı doğaçlamaları ile usuldan usula caz teknikleri de aşılayan üstat, telvin çalışmasında geleneksel tınılar ile yoğurulmuş eserler de içeren caz örnekleri ile yeniden bir vizyon olmuştur. Üstatı anlatmaya kelimeler yetmez. Belki de anlatmamalı; sadece dinleyip hissetmeye çalışmalı o sadelik içinde yüzen mükemmellikleri. Azeri asıllı olan Alim Quasimov'un ismini daha önceden duymamakla beraber öğrendiğim kadarıyla Azeri müziğine hakim bir ses sanatçısı. Derya Türkan'ı ise incesaz grubundan tanıyoruz. O muhteşem yumuşaklıktaki klasik kemençe tınısı ile. Dinlenesi konserdi...Güzel olabilirdi..

Peki ya geçen çarşamba olan efsane konsere ne demeli? Stanley Clarke, Marcus Miller ve Victor Wooten.. Bas gitarın devleri!!.. Herbiri birer virtüöz. Enstrümanlarına hakimiyetleri ile adeta şov yapan akrobatlar gibiler. Peki gelelim asıl kritik noktaya. Yaptıkları müzik, akrobatlıklarının yanında eriyor mu? Üstün ajiliteli kısımlar arkasına bağlanan çözülücü akorlar ve yavaş ritmik hareketler ile adeta içini kıpır kıpır ediyor insanın. Wooten'ın da söylediği gibi: "İyi bir basçı, dinleyenlerin kafasını sallandırabiliyorsa iyidir." Hakikaten öyle insan Wooten'ın attığı slapleri dinleyince kafa sallamaktan güvercine dönüyor. Üstelik "bana üç nota vursun, duygulu vursun" mantığından da öte yüksek teknik isteyen hareketlerin içerisinde o müzikal hissi kaybettirmeden çalabiliyorlar. Ben hep bas hissiyatını şuna benzetirim: Mesela hiperaktifsinizdir, ama duygularınızı dışa vuramıyorsunuzdur. Hislerini belli edemeyip tüm hiperaktifliğini iç dünyasında yaşayan bir çocuk! İşte bas hissiyatı bende budur. Bu sebeple, bas gitarın veya bas partilerinin parçalarda varlığı değil yokluğu anlaşılan enstrüman veya partiler olarak tanımlanmasını doğru bulmuyorum. En azından benim için öyle, zira bende bas hep en üstte yürür. Üstelik armonik eşlikleri bir kule olarak düşünürsek, en sağlam iskeleti oluşturan temel, en alttaki yapıdır; yani bas sesler. Bas gitar, elektronik ortam sayesinde, bizi, pes sesler elde etmemiz için devasa enstrümanlar taşımak zorunluluğundan kurtardığı için büyük nimet. SMV olarak kendisini tanıtan üçlünün adı, yaş sıralamasına göre ustaların isimlerinin baş harflerinden oluşuyor. Benim ustaları tanıma derecem de tam tersi. Youtube daki videolarından ve albümlerinden de deli gibi dinlediğim Wooten'ın aksine Miller in birkaç örneğini dinledim Clarke'ı da neredeyse hiç tanımıyordum. Ama beraber yaptıkları Thunder adlı albümü edinip bir an evvel dinleyeceğim.

Kamil Erdem.. Festivalde yine trio su ile yerini alan Kamil Erdem, perdesiz bası ile etnik caz anlamında 90ların sonunda, Asiaminor adlı üretken grubu ile tanıyoruz. Yepyeni, geleneksel tatta, deneysel üretimleri ile çok başarılı albümlere imza atmış Asiaminor, dinlediklerim monotonlaşmaya başladığında sık sık başvurduğum, insanı şoklayan, aynı zamanda yerinde zıplatan parçaları ile dinlerken çok eğlendiğim başarılı bir grup. Özellikle Kedi Rüyası ve Longa Nova albümleri sanırım bu alandaki çoğu insana bir vizyon kazandırabilecek niteliktedir. Geleneksel tınılar eşliğinde serbest ve deneysel üretimine devam eden Kamil Erdem'in eski Asiaminor tadında üretimlerini bekliyoruz.

Nurhat Şensesli ve Volkan Öktem bu festivalin eksikleri sanırım. Hissiyatlarına bayıldığım bu ikiliyi Laço Tayfa'dan tanıyoruz. Muhteşem bas eşlikleri ile çaldığı her esere tat katan Nurhat Şensesli, nerede ne vuracağını kestiremediğim düzeyde hareket dolu davulcu Volkan Öktem ile biraraya gelince, tadından yenmez bir ziyafet oluşturdukları kesin. Ah Laço Tayfa dağılmış olmasaydı da tekrar müzik yapsalardı. Ama maalesef insanların kişisel hırsları ve uyumsuzlukları nedeniyle her zaman müzik adına saf ve güzel şeyler uzun süre yapılamıyor. Bu festivalde Laço Tayfa'nın yanında, bir Quartet Muartet (Alp Ersönmez- bas,Sarp Maden-gitar,Volkan Öktem-davul,Genco Arı-Piyano) de beklerdim. Tabi divan sazı ve kadimi(hocamın perdesiz de içeren çift saplı sazı) ile hocam Cenk Güray da caz festivaline güzel açılımları ile renk katabilirdi. Önümüz festivallere bekliyoruz artık. Hem amatör hem profesyonel daha birçok sanatçıyı misafir etmiş olan İstanbul Uluslararası Caz Festivali kültür adına çok önemli bir değer. Peki ben ne yaptım? Katılamadım hiçbirine. İstanbul'da yaşasam tüm programı takip eder miydim bilmiyorum. Ekonomik açıdan mümkün olmadığı gibi (Erkan Oğur ve Wooten konserleri öğrenci 25 lira) insanın, evinde rahat rahat yatarken cazırdayan sıcağın altında üşenmeden cazlamak da insanın nefsiyle vereceği bir mücadeleyi içeriyor. Belki de ulaşılamayanın değeri bu kadar abartılıyor bende. Ama bu festivalin değersiz ya da kalitesiz olduğunu ifade etmez. En azından saydığım konserler tek başlarına festivale değer. Uzun lafın kısası, İstanbullular! Cazlayabiliyorsunuz, şanslısınız.....